..:: Tin nóng:    
Tất cả các tin
Tin tức sự kiện
Lịch sử dòng họ
Chắp Nối Cội Nguồn
Danh Nhân Họ Đặng
Truyền thống dòng họ
Khuyến Học
Trang Thơ
Thư Bạn đọc
Thông Tin Hữu Ích

Newsletter
Tên bạn:
Địa chỉ email:
Chấp nhận

 
Danh Nhân Họ Đặng 
GS ĐẶNG VĂN CHUNG: NGƯỜI THẦY CỦA NHIỀU THẾ HỆ BÁC SĨ NỘI KHOA
Chủ nhật, 01.03.2010, 05:25pm (GMT)

  - Giải thưởng Hồ Chí Minh về các công trình khoa học Y - Dược (2000).

  - Nguyên Chủ tịch Hội đồng Nội khoa Việt Nam.

  - Nguyên Hiệu phó Trường Đại học Y Hà Nội. 

  Chiếc xe hơi xịch đỗ trước ngôi nhà ba tầng ở một ngõ vắng đầu phố Hai Bà Trưng (Hà Nội). Xuống xe, theo thói quen BS Đặng Văn Chung tra chìa vào  ổ khoá, mở hòm thư riêng ở cánh cổng sắt. Vừa bước lên thềm, ông vừa đọc lướt qua những dòng chữ đề ngoài bì thư. Chắc lại là thư của một người bệnh vừa được ông chữa khỏi gửi đến cảm ơn, hay của người quen, bạn bè nhờ giúp đỡ chuyện gì đây? Bỗng để ý đến cái phong bì không dán tem - hẳn là người gửi thư không chuyển qua đường bưu điện mà bỏ thẳng vào hòm thư riêng - ông bóc ra xem:

  "Anh Chung thân mến,

  Mấy năm qua, ở ngoài này, bọn tôi vẫn hỏi thăm anh luôn  đó. Được biết anh chị  và các cháu vẫn mạnh giỏi, tôi mừng lắm. Xin báo  để anh chị biết: Nhà  tôi, các cháu tôi, và tôi  đều khoẻ. Bọn tôi đang sửa soạn trở về Thủ đô.

  Mong anh ở lại để cùng bạn bè  chung lòng chung sức dựng xây nền Y học Việt Nam.

  Hẹn gặp lại anh tại Hà Nội!"

  Phải một lúc sau, BS Đặng Văn Chung mới nhận ra chữ ký  cuối thư. Đúng, đó chính là chữ ký của anh bạn cũ: BS Tôn Thất Tùng.

  Tôn Thất Tùng sinh năm 1912 ở Thanh Hoá, nhưng từ nhỏ  sống ở Huế bên bờ con sông Hương, trên  đường đi Nguyệt Biều; năm 19 tuổi, ra Hà Nội học Trường Bưởi (lúc bấy giờ gọi là Lycée du Protectorat/ Trường Trung học Bảo hộ).

  Đặng Văn Chung sinh năm 1910, quê ở Sa Đéc, học cùng lớp với Phạm Quang Lễ (tức Trần Đại Nghĩa) tại Trường Trung học Chasseloup-Laubat, một "trường Tây" ở Sài Gòn khét tiếng "kén học trò giỏi".

  Hai người bắt đầu quen thân nhau từ khi cùng vào học Đại học Y - Dược Hà Nội, rồi cùng thi đỗ nội trú: Tôn Thất Tùng trực tại Bệnh viện Phủ Doãn, Đặng Văn Chung trực tại Bệnh viện Bạch Mai.

  Cả  một lớp bác sĩ, dược sĩ thời ấy, những con người lòng đầy nhiệt huyết, như Tôn Thất Tùng, Vũ Đình Tụng, Đỗ Xuân Hợp, Vũ Văn Cẩn, Hoàng Đình Cầu, Nguyễn Trinh Cơ, Đỗ Tất Lợi, Trần Hữu Nghiệp, Nguyễn Tấn Gi Trọng, Huỳnh Quang Đại..., sau "cái đêm mười chín" - đêm 19/8 Kháng chiến toàn quốc bùng nổ - đều nhất quyết giã từ Ba mươi sáu phố phường.

  Một số quây quần quanh GS Hồ Đắc Di - người thầy thuốc lớp trước, thường được mọi người gọi là "Cụ Di" - mở Đại học Y kháng chiến tại Chiêm Hoá (Tuyên Quang).

Giây phút yếu lòng

  BS Đặng Văn Chung cũng đã lên Chiêm Hoá, cùng GS Hồ Đắc Di và BS Tôn Thất Tùng giảng dạy ở Trường Y, khám chữa bệnh ở Bệnh viện thực hành của trường. Trường đóng tại làng Ải, bên con ngòi Quẵng rộng như một con sông nhỏ, nước trong xanh, chảy giữa hai bờ cát trắng. Xa xa là vùng rừng thẳm lắm hổ, nhiều beo.

  Ngày 7/10/1947, chỉ một ngày sau lễ khai giảng của trường ở Chiêm Hoá, Pháp mở cuộc tấn công lên Việt Bắc, theo kế hoạch Clos-clos (Bao vây-khép kín) do tướng Valuy, Tổng chỉ huy quân đội Pháp ở Đông Dương, vạch ra. Quân dù đổ bộ xuống Bắc Cạn. Quân thuỷ gồm nhiều ca-nô, tàu chiến ngược sông Lô. Từ Bắc Cạn, chúng tiến về Khe Khao, Đầm Hồng, theo hướng Chiêm Hoá. Nhà trường và Bệnh viện sơ tán ngay các kho tàng vào bờ bụi dọc đường cái.

  Chỉ  ba ngày sau, Hiệu trưởng Hồ Đắc Di nhận được một bức thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người nhận đình: "Cuộc kháng chiến nay đã vào bước gay mà ta đã đoán định trước". Nhưng, Người cho rằng: "Sự gay go đến sớm chừng nào tốt chừng ấy". Người căn dặn: "Không sợ địch mà cũng tuyệt đối không khinh địch"; trước thử thách, mọi người cần tỏ rõ chí khí "bách chiết bất hồi" (trăm lần đường quanh co gấp khúc, vẫn không quay trở lại), "nhẫn lao nại khổ" (bền bỉ chịu đựng gian lao, đau khổ); phải có kế hoạch cẩn thận "giữ gìn cho gia quyến và toàn thể anh em sinh viên được an toàn".

  Thầy và trò rời trường sở ở làng Ải lánh vào rừng sâu. Vợ con các giáo sư, bác sĩ đi  mảng qua ngòi Quẵng chuyển tạm sang làng Bình. Quân Pháp đóng lại huyện lỵ Chiêm Hoá suốt một tháng. Ngày nào chúng cũng lùng sục vùng quanh. Chúng hung hãn càn quét làng Ải - nơi Trường đóng - cách huyện lỵ 60 km.

  Rồi tiếng tiểu liên tôm-xơn nổ mỗi lúc một gần. Từ làng Ải chúng vượt ngòi Quẵng sang làng Bình. Đạn bay vèo vèo trên đầu. Một toán lính lê dương tiến đến gần chỗ ẩn nấp của các vị giáo sư, bác sĩ và gia đình, mũ sắt lấp loá nhấp nhô. Tiếng loa của một tên Việt gian nghe rõ mồn một, kêu gọi các vị trở về làm việc tại Hà Nội, "Quân đội Pháp sẽ hết sức trọng đãi"! "Chúng tôi biết các vị đang ẩn nấp quanh đây. Nếu không ra trình báo, sẽ nguy hiểm đến tính mạng!" - Tiếng loa oang oang.

  Trong giây phút nguy hiểm tột cùng, BS Đặng Văn Chung đành buông xuôi, không thực hiện được lời căn dặn của Cụ Hồ là phải "bách chiết bất hồi", "nhẫn lao nại khổ"! Ông cùng gia đình "vào tề", quay về làm việc tại Trường Y trong vùng địch chiếm.

Vị  Phó Hiệu trưởng Đại học Y Hà  Nội

  Thủ  tướng Trung Quốc Chu Ân Lai tiếp Đoàn đại biểu Y tế Việt Nam, năm 1956. Từ trái sang phải: GS Hồ Đắc Di (thứ 1), GS Trần Hữu Tước (thứ 3), Bộ trưởng Phạm Ngọc Thạch (thứ 5), GS Tôn Thất Tùng (thứ 8), và GS Đặng Văn Chung (thứ 9). 

  Năm 1952, ông sang Paris, thi lấy bằng Thạc sĩ Y khoa, học  vị cao nhất trong ngành y nước Pháp. Địa vị có sang hơn, cuộc sống có ô-tô, nhà lầu, nhưng sao trong lòng chẳng mấy lúc thảnh thơi. Ông luôn cảm thấy mình có lỗi với Cụ Hồ, phụ lòng tin của anh em kháng chiến.

  Một  đêm, BS Chung cởi mở tâm tình với vợ:

  - Tôi đã quyết định dứt khoát ở lại Hà Nội! Dù khó khăn, vất vả đến đâu, cũng ở lại. Mình thấy thế nào?

  - Tôi sợ mình không chịu đựng nổi! Cán bộ  cách mạng đồng lương quá ít, sống sao nổi? Vả  chăng, mình đã từng theo Cụ Hồ lên Việt Bắc, rồi lại trở về thành! Chẳng biết có còn được người ta tin dùng nữa không?

  - Trong đời, tôi đã một lần phạm sai lầm đau đớn! Giờ đây, không nên phạm lần thứ hai. Bỏ  lỡ thời cơ, rồi sẽ ân hận mãi... - Ông trầm ngâm một lát, rồi nói tiếp: - Ngày đầu cách mạng, tôi từng nghe Cụ Hồ nói câu này: "Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn. Nhưng dù dài ngắn đều hợp nhau lại nơi bàn tay. Trong mấy chục triệu người cũng có người thế này thế khác, nhưng thế này thế khác đều dòng dõi của tổ tiên ta. Vậy nên ta phải khoan hồng đại độ...". Tôi tin ở tấm lòng bao dung của Cụ, cũng như ở cách nhìn rộng rãi của anh em ngoài ấy. Hôm nay, tôi đã nhận được thư của anh Tùng. Đây mình xem...

  Những ngày cuối tháng 8/1954, nhiều gia đình giàu có ở  Hà Nội và cả một số trí thức có  tên tuổi lần lượt vào Nam. Để đánh lạc hướng những cặp mắt tò mò dò xét, BS Đặng Văn Chung cho đóng hòm áo quần, sách vở. Nhưng rồi một hôm ông được mời đến Phủ Thủ hiến Bắc phần, cùng BS Vũ Công Hoè và BS Võ Tấn. Một quan chức vào loại chóp bu của chính quyền Bảo Đại cố giữ vẻ lễ độ, nói với ba người:

  - Nhà cửa dành cho các anh ở Sài Gòn, Quốc gia đã lo liệu tươm tất. Các anh nên sửa soạn nhanh nhanh lên một chút! Lúc nào xong, cho chúng tôi biết, sẽ có  ngay vé máy bay. Có thể mang theo mỗi người sáu trăm ki-lô hành lý.

  Thế  là họ đã đoán biết ý định chần chừ, muốn ở lại Hà Nội của ba người, và gọi lên "cảnh cáo" một cách... "tế nhị"! Không hành động gấp, ắt sẽ gặp trắc trở. Ngay tối hôm ấy, BS Chung tìm gặp BS Phạm Khắc Quảng (em ông Phạm Khắc Hoè), hỏi cách tạm lánh ra vùng tự do.

  Hai hôm sau, trong một gian nhà tranh tại huyện Thường Tín, ở phía Nam thành phố Hà Nội, BS Đặng Văn Chung gặp GS Hồ Đắc Di vừa từ Việt Bắc trở về, chuẩn bị vào tiếp quản Đại học Y - Dược. Nhắc lại những ngày ở Chiêm Hoá, hai người ôm nhau khóc...

  Ngày 10/10/1954, phố phường Hà Nội rợp cờ hoa đón đoàn quân chiến thắng từ chiến trường Điện Biên Phủ trở về. Theo bước anh bộ đội Cụ Hồ, giày vải, mũ nan, BS Đặng Văn Chung quay lại ngôi nhà mình nơi ngõ vắng đầy lá rụng mỗi độ thu về, đầu phố Hai Bà Trưng, cùng vợ con sum họp.

  Đại học Y - Dược Hà Nội khai mạc khoá học đầu tiên sau giải phóng. GS Hồ Đắc Di là Hiệu trưởng. BS Đặng Văn Chung, thạc sĩ nội khoa, giữ chức Phó Hiệu trưởng. Cùng nhiều thầy thuôc danh tiếng khác, ông được Nhà nước ta công nhận chức danh giáo sư đại học.

  Sau cái hôm bị "mời" lên phủ thủ hiến, BS Vũ Công Hoè và BS Võ Tấn cũng đã theo những đường dây khác bí mật rời khỏi nội thành Hà Nội ra vùng tự do. Giờ đây, họ lại trở về giảng dạy tại Đại học Y - Dược Hà Nội giữa phố Lê Thánh Tông xanh xanh hàng sấu, nhìn sang vườn hoa Tao Đàn nhỏ xinh. 

Đầu xuân 1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh
đến thăm và chúc Tết gia đình
GS Đặng Văn Chung.

Chẩn  đoán “thần kỳ” của nhà  nội khoa bậc thầy

Nếu GS Tôn Thất Tùng là người thầy thuốc ngoại khoa tiêu biểu, thì trong lĩnh vực Nội khoa, GS Đặng Văn Chung giữ vai trò  ấy. Ông để lại nhiều bộ  sách “gối đầu giường” cho nhiều thế hệ thầy thuốc nội khoa ở nước ta.

Chẩn  đoán thần kỳ

  Sáng hôm ấy, theo lệ thường, GS. Chung khoác áo choàng trắng, đeo ống nghe, đi thăm bệnh ở dãy nhà  C, Bệnh viện Bạch Mai. Theo lời đề nghị của bác sĩ điều trị, Giáo sư dừng lại bên một bệnh nhân "đặc biệt" - một anh chàng béo tốt, hồng hào, khác hẳn những người bệnh gầy nhom trong phòng. Anh ta ngồi xếp bằng trên cái giường sắt, quanh mình bày một nải chuối tiêu đã bẻ mấy quả, một lọ đường, một hộp kẹo mở nắp và một gói bánh quy bơ.

  - Sao anh không xếp những thứ lỉnh ca lỉnh kỉnh kia lên cái bàn con đầu giường, mà lại đem bày la liệt trên tấm vải trải giường trắng tinh mới giặt như thế này cho nó dây bẩn ra?

  - Dạ, thưa Giáo sư, không kịp ạ!

  - Không kịp cái gì nhỉ? Tôi chưa hiểu ý anh.

  - Dạ, lúc em đói bụng ấy mà, với tay ra xa, không kịp lấy ạ!

  - Thưa Giáo sư - bác sĩ điều trị nói rõ  thêm - Anh này bị một chứng bệnh rất kỳ cục. Cứ một lúc lại... đòi ăn! Không có ngay lập tức một thứ gì đó ngòn ngọt cho vào bụng, là  y như lên cơn co giật liền, bọt mép cứ sùi ra như người động kinh. Hàng phố gọi anh ta là... "ông háu ăn"! Đã có lần lên cơn, anh ta đập phá lung tung, người nhà cho là anh ta bị tâm thần phân liệt, đưa vào Khoa Thần kinh của viện mình...

  Sau khi xem kỹ các kết quả chụp điện quang, xét nghiệm, Giáo sư Chung chậm rãi nói với người bác sĩ điều trị và anh chị em sinh viên lúc bấy giờ đang đứng quây tròn xung quanh:

  - Đây có lẽ không phải là một ca tâm thần. Tôi nghĩ, anh này mắc phải một chứng bệnh mà từ  trước đến nay chưa một người thầy thuốc nào phát hiện được ở miền Bắc nước ta, và có lẽ, trong toàn cõi Đông Dương. Ta cần kiểm tra xem...

  Thời sinh viên, Đặng Văn Chung từng đọc trong một cuốn sách nào đó về bệnh hypoglycémie tumorale, chứng bệnh hạ đường máu do có khối u ở tuỵ. Nhưng, trong cả xứ Đông Dương trước kia, theo tài liệu lưu trữ, chưa người thầy thuốc nào gặp chứng bệnh đó. Có lẽ vì chẩn đoán quá khó, nên bỏ qua chăng? Khối u nhỏ chỉ bằng hạt ngô, sờ nắn bên ngoài không có cảm giác gì khác thường; chụp điện quang cũng chẳng thấy!

  Cách điều trị tạm thời là cho uống nước đường. Nhưng, muốn chữa khỏi hẳn thì phải mổ, cắt bỏ  khối u đi. Tuy nhiên, ở nước ta, chưa ai mổ ca nào như vậy!

  GS Chung nhờ một người bạn cũ của mình thời sinh viên, nay đã trở thành nhà phẫu thuật nổi tiếng thế giới: GS Tôn Thất Tùng. Nể bạn, GS Tùng nhận lời. Đường mổ khá sâu, thế mà khi cho ngón tay vào sờ nắn khúc đuôi của tuỵ, vẫn chẳng thấy khối u đâu cả! Thôi, đành khâu lại, "trả bụng" cho người ta! Chẩn đoán nhầm chăng? Không có lẽ! Ông Chung là người rất thận trọng cơ mà.

  Một lần nữa, GS Tùng bóp kỹ khúc đuôi của tuỵ. Có cái gì cộm lên như hạt ngô thế  nhỉ? Thôi, đúng nó đây rồi!

  - Ái chà chà! Chẩn đoán thánh thật! Chỉ thiếu chút nữa là mình trách oan ông Chung!

  Nhà  phẫu thuật thở phào, lách mũi dao cắt bỏ ngay đoạn tuỵ có khối u trước khi "đóng bụng".

  Người bệnh trở lại bình thường, không còn béo tốt như  khi còn mắc bệnh "háu ăn". Anh lại làm nghề  xén sách, đóng bìa.

  Ngoài bệnh hạ đường máu do u tuỵ, GS Đặng Văn Chung còn phát hiện lần đầu tiên ở nước ta nhiều chứng bệnh hiếm thấy vào thời điểm ấy như: bệnh u ở tuyến thượng thận (pheochromocytome), bệnh Xếch-ken (Seckel), bệnh mất mạch (tức bệnh Takoyashu, tên nhà bác học Nhật lần đầu tiên tìm ra bệnh đó), bênh gút (goutte), v.v. Ông truyền kinh nghiệm lại cho đám học trò và rồi từ đấy việc phát hiện các bệnh ấy không còn khó nữa.

  Nhiều nhà bác học nước ngoài như VS Ado, nhà dị  ứng học Liên Xô; GS Francis Kan, nhà miễn dịch học Pháp; GS Verga Peter, chuyên gia hồi sức Hungary; v.v. đã  đến thăm Bệnh viện Bạch Mai, làm việc với GS Đặng Văn Chung. Trước khi trở về nước, các ông đều nói lên cảm tưởng tốt đẹp của mình đối với nền Y học khá phát triển của Việt Nam ta và đánh giá cao tầm hiểu biết sâu rộng về nội khoa của GS Chung.

Ông chủ của những “cẩm nang” y khoa

  Ngay từ những năm đầu sau ngày giải phóng Thủ  đô, GS Đặng Văn Chung đã bắt tay biên soạn nhiều bộ  giáo trình đại học như: Bệnh học nội khoa (hai tập), Điều trị học (hai tập). Hai bộ sách này  được sửa chữa, bổ sung và in lại nhiều lần. Ông còn chỉ đạo bộ môn Nội, Đại học Y Hà Nội biên soạn cuốn Triệu chứng học nội khoa. Đó là những bộ sách được giảng dạy tại các trường đại học ở nước ta. Căn cứ vào đấy, các trường trung học y tế đã biên soạn thành những cuốn giáo trình đơn giản hơn để đào tạo y sĩ.

  GS Đặng Văn Chung còn hợp tác với GS Trương Công Quyền biên soạn cuốn “Tra cứu y - dược”.

  Ngoài ra, ông không quên dành thời gian để viết những cuốn sách phổ biến kiến thức y học dành cho công chúng rộng rãi, như: Giải đáp về tim - mạch, Sức khỏe và bảo vệ sức khoẻ, v.v. Bạn đọc bình thường, nhất là người lao động trí óc hay người cao tuổi (lớp người có nguy cơ cao trước các loại bênh tim - mạch gây nhiều tử vong, như tăng huyết áp đột ngột, xơ mỡ động mạch, tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, viêm nội tâm mạc cấp, v.v.) có thể tìm thấy nhiều điều bổ ích, thiết thực qua những cuốn sách phổ cập của ông. Đó không phải là loại tài liệu giáo khoa chuyên sâu, khó hiểu, hay là bản lược dịch, "xào xáo lại" tư liệu nước ngoài, mà là cả một "kho kinh nghiệm trị bệnh", là những lời tâm tình, khuyên bảo dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện của một bậc thầy nội khoa từng trải, được diễn đạt bằng lối văn sáng tỏ, chuẩn xác mà cũng tinh tế, dí dỏm của một cây bút am tường văn hoá Pháp cũng như văn hoá Á Đông. Mỗi câu, mỗi chữ đều được cân nhắc, gạn lọc qua trải nghiệm bản thân, chứ không phải chỉ giản đơn "sắp xếp lại cho có đầu có đuôi" những gì người khác đã viết.

  Tình hình sức khoẻ và bảo vệ sức khoẻ ở  nước ta, cũng như trên thế giới, được Giáo  sư trình bày đầy thuyết phục, từ góc nhìn hiện đại, với nhiều hiểu biết mới, cập nhật. Những ai chịu dành thời gian đọc kỹ cuốn sách ấy, đều cảm thấy vững tin hơn, bởi vì từ nay mình đã có trong tay "cẩm nang" để "làm chủ bản thân", biết phòng bệnh từ xa - ngay khi còn trẻ, khoẻ, bao chứng bệnh hiểm nguy như đột quỵ, ung thư, chảy máu não, đái tháo đường, xơ gan, sỏi mật, suy thận mạn, khớp mạn, thấp tim, v.v., những chứng bệnh đang hằng ngày rình rập khi mà môi trường quanh ta bị nhiễm độc nhanh chóng, trầm trọng.

  Theo GS Phạm Khuê, "phó tướng" của GS Đặng Văn Chung, người từng nhiều năm giữ chức Phó Chủ  nhiệm bộ môn Nội Đại học Y Hà Nội, kiêm Phó Chủ nhiệm Khoa Nội Bệnh viện Bạch Mai, thì  hầu hết các thầy thuốc nội khoa ở nước ta - từ  các cán bộ giảng dạy đại học, trung học y - dược đến các bác sĩ điều trị tại các bệnh viện ở miền Bắc cũng như ở miền Nam - đều là học trò của GS Đặng Văn Chung; có người được học trực tiếp, có người học qua sách. Anh chị em tín nhiệm bầu ông làm Chủ tịch Hội đồng Nội khoa Việt Nam nhiều khoá.

  Năm 2000, GS Đặng Văn Chung được Nhà nước ta phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về các công trình khoa học Y - Dược

  Vừa làm công tác điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai, bệnh viện đa khoa lớn nhất miền Bắc, vừa giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Đại học Y - Dược Hà Nội, GS Đặng Văn Chung rất bận. Mỗi tuần bảy ngày thì cả bảy - không trừ chủ nhật - ông đều làm việc.

      Hãy xem lịch khám bệnh của ông tại Bệnh viện Bạch Mai. Thứ hai: tim - mạch; thứ ba: hô hấp; thứ  tư: nội tiết; thứ năm: máu và cơ, xương-khớp; thứ sáu: thận - tiết niệu; thứ bảy: tiêu hoá.

  Sáng chủ nhật, ông khám bệnh tại Ban Bảo vệ sức khoẻ của thành phố Hà Nội. Chiều thứ  ba và chiều thứ năm: khám bệnh ở Bệnh viện Hữu nghị Việt - Xô. Ngoài ra, mỗi tuần ông có  hai buổi giảng bài cho lớp bồi dưỡng sau đại học.

  Đó là chưa kể những buổi khám bệnh đột xuất cho một vài "bệnh nhân đặc biệt", như Chủ tịch Hồ Chí Minh hay các nhà lãnh đạo Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp... 

Thanh thản, yên vui giữa lòng dân tộc

GS Đặng Văn Chung đã ra đi thanh thản. Sự nghiệp của ông vẫn được tiếp tục. Theo nghề cha, người con trai Đặng Vạn Phước đã trở thành một thầy thuốc nội khoa có tiếng, là GS.TS, hiện làm Hiệu trưởng Đại học Y - Dược TPHCM.

  Bệnh viện trúng bom, nhưng ông may mắn an toàn. Mấy tập giáo trình nội khoa được ông chỉnh sửa lần cuối, ngay trong những ngày bom rền ấy... Nhiều trung tâm dân cư, y tế, giáo dục thủ đô bị ném bom huỷ diệt.

  Trong hai cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền bắc Việt Nam từ thời Johnson đến thời Nixon, GS Đặng Văn Chung luôn ở lại Hà Nội, cùng bao đồng nghiệp tại Bệnh viện Bạch Mai chữa chạy cho những người bị bệnh nội khoa nguy kịch, nếu chuyển đi xa có thể chết ngay trên đường. Ông cũng tham gia cấp cứu chiến thương: một em bé bị bom vùi, một cụ già bị ngạt, mấy bà mẹ bị choáng, và cả mấy anh pháo thủ bị thương.

  Sau một thời gian dài ngừng đánh phá, tháng 4/1972, Tổng thống Richard Nixon, nhân danh Tổng Tư lệnh các lực lượng quân đội Mỹ, bỗng đột ngột ra lệnh ném bom trở  lại miền Bắc Việt Nam. Khác với lối đánh của Johnson trước kia, vừa "leo thang" vừa thăm dò phản ứng của thế giới, Nixon dùng lối đánh phủ đầu, bất chấp dư luận!

  Ngày 4/4/1972, Mỹ giội bom trải thảm xuống thành phố  Vinh. 2 giờ 15 phút sáng 16/4, máy bay chiến lược B-52 đánh thành phố cảng Hải Phòng. 9 giờ 30 phút sáng hôm đó, máy bay cường kích chiến thuật đánh thẳng vào thủ đô Hà Nội.

  11 giờ 15 phút ngày 18/12/1972, "Chiến dịch Linebacker" bắt đầu và kéo dài đến hết đêm 29/12/1972. Đây là chiến dịch mà quân đội Mỹ dùng máy bay chiến lược ném bom trải thảm dữ dội xuống Hà Nội, Hải Phòng, nhằm buộc đối phương phải khuất phục trước những điều kiện chấm dứt chiến tranh có lợi cho Mỹ.

  Một vài con số nhắc ta nhớ lại những ngày đêm khói lửa ngút trời ấy: Mỗi ngày đêm Nixon cho xuất kích 140 lần chiếc "siêu pháo đài bay" B-52, 300 lần chiếc máy bay "cánh cụp cánh xoè" F-111 và 500 - 700 lần chiếc máy bay cường kích chiến thuật "Thần Sấm", "Con Ma"... Tổng số bom Mỹ giội xuống Hà Nội, Hải Phòng trong 12 ngày và đêm ấy có sức công phá gấp hai lần quả bom nguyên tử huỷ diệt Horoshima!

  Phố  Khâm Thiên, khu lao động An Dương, Bệnh viện Bạch Mai, Đại học Bách khoa Hà Nội v.v - những tụ điểm dân cư đông đúc, những trung tâm y tế, giáo dục lớn  ở thủ đô Việt Nam - trở thành mục tiêu  đánh phá "không thương xót" của R. Nixon!

Trong tầng hầm Bệnh viện Bạch Mai

  Tại các khoa của Bệnh viện Bạch Mai, giường bệnh được chuyển xuống tầng hầm. GS Chung vẫn giữ nếp  đi thăm bệnh hằng ngày. Những phút rảnh rang, ông ngồi chỉnh sửa lần cuối mấy bộ giáo trình để đưa tái bản.

  Còi báo động! "Máy bay địch cách Hà Nội 10 ki-lô-mét về phía Đông! Yêu cầu đồng bào xuống hầm trú ẩn! Yêu cầu đồng bào xuống hẩm trú  ẩn!" Loa phóng thanh thúc giục.

  Từ  căn phòng làm việc ở lầu một, Giáo sư vịn lan can cầu thang chầm chậm bước - năm đó ông đã ngoài sáu mươi - xuống tầng trệt, rồi tầng hầm. Ông ngồi vào chiếc ghế đẩu đặt giữa hai dãy giường bệnh.

  Tiếng B-52 rầm rì, nghe như tiếng thùng tôn lăn trên đường nhựa. Tiếp sau là tiếng bom rền từng đợt, từng đợt dài...

  Bỗng có tiếng rú chói tai của máy bay cường kích chiến thuật. Tầng hầm rung lên. Một luồng hơi cực mạnh xô GS Chung ngã nhào! Quả bom nổ cách ông chỉ mươi mét! Toà nhà trước mặt gãy đôi. Một anh y sĩ Khoa Lây đứng cách chỗ ông mấy bước, mất cảnh giác trong tích-tắc, tò mò nhô đầu lên ô cửa sổ thông hơi để nhìn ngó bom rơi xuống mảnh vườn hoa phía trước, không ngờ bị mảnh bom bay từ ngoài vào, phạt đứt ngang cổ!...

  Sau trận bom, trở lại phòng làm việc trên lầu một, Giáo sư đứng sững, nhìn hàng trăm trang bản thảo của một tập giáo trình vừa được chỉnh sửa xong, bay khắp bốn phương tám hướng; một số trang bay cả qua cửa sổ, rơi lả tả xuống mảnh vườn hoa vừa bị bom cày xới.

  Sau trận bom hôm ấy, đêm 22/12/1972, Mỹ còn dùng máy bay chiến lược B-52 giội bom trải thảm nhằm huỷ  diệt Bệnh viện Bạch Mai. Toà nhà A9 - toà nhà chính nhìn ra cổng bệnh viện - đứt thành mấy khúc! Dãy nhà Khoa Da liễu và Khoa Tai - Mũi - Họng đổ sập cả mấy tầng, từ mái bằng sân thượng đến tận móng bê-tông không một mảng nào còn nguyên vẹn!

  Tác giả bài ký này, lúc bấy giờ là một phóng viên trẻ của báo Hà Nội Mới, được tận mắt chứng kiến cảnh hoang tàn, đổ nát của Bệnh viện Bạch Mai và đã hỏi chuyện GS Chung bên đống đổ nát hôm ấy.

  Không được dự trận Điện Biên Phủ năm nào cùng GS Tôn Thất Tùng trong hầm quân y dã chiến giữa thung lũng Mường Phăng, nhưng giờ đây, GS Đặng Văn Chung hãnh diện được cùng người bạn ấy dự trận "Điện Biên Phủ trên không", giữa lòng Hà Nội hiên ngang bắn rụng hàng tá "siêu pháo đài bay", "cánh cụp cánh xoè"...

Được Bác Hồ đến nhà chúc Tết

  

Chủ tịch Hồ Chí Minh đến chúc Tết GS Đặng Văn Chung và gia đình tại nhà riêng 

  Một ngày giữa thu năm 1978, sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, kết thúc, đất nước thu về một mối, tôi bước vào cái ngõ vắng đầy lá rụng mỗi độ thu về, đi giữa hai bờ tường phủ dày rêu xám thời gian, đến thăm GS Đặng Văn Chung. Năm ấy, ông gần bước tới tuổi "cố lai hy".

  Chính cái ngõ nhỏ ấy đã từng đón Bác Hồ. Bác  đến chúc Tết gia đình GS Chung vào dịp đầu xuân Nhâm Dần - 1962. Bác bước lên những bậc thềm kia, ngồi giữa gian phòng này, hỏi chuyện người già, chia kẹo cho trẻ nhỏ. GS Chung còn giữ được một tấm ảnh do anh phóng viên Thông tấn xã chụp từ dạo đó. Ông vừa đưa cho tôi xem tấm ảnh, vừa kể:

  - Vẻ mặt của Bác thật đôn hậu, nhân từ. Bác giống như người ông nội ngồi giữa bầy cháu nhỏ. Chính vì tin vào tấm lòng giàu tình thương của Bác mà năm 1954 tôi mới dám ở lại Hà Nội. Đây, cô con gái út của tôi đây! - Ông chỉ vào bé gái trong ảnh, tóc cắt ngắn, đang rụt rè đưa bàn tay nhỏ xíu ra nhận gói kẹo của Bác Hồ, và nói thêm: - Em nó là Đặng Kim Châu, sinh năm 1955, sau ngày giải phóng Thủ đô. Sáng nay, nó vừa tốt nghiệp bác sĩ. Ngày mai, cả nhà định làm một chầu phở mừng nó. Anh ngồi chơi, chút nữa là em nó về thôi mà. Nhanh thật! Năm Chính phủ và Bác Hồ về Thủ đô, nó chưa sinh, thế mà nay đã là đồng nghiệp của tôi! 24 năm rồi, nhanh quá!...

  Như  để "minh hoạ" cho câu nói của GS Chung rằng thời gian trôi "nhanh quá", vừa lúc đó, Đặng Kim Châu bước vào. Cô từ Đại học Y trở về. Một cô sinh viên, đôi mắt long lanh, nước da hồng sáng, mái tóc mượt mà, chiếc áo sơ-mi hoa giản dị nhưng cắt khít eo, khá đẹp. Uống cạn chén trà thơm do tự tay cô rót, tôi bồi hồi ngồi nghe cô kể lại chuyến đi thực tập vừa rồi tại các xã vùng cao thuộc một tỉnh biên giới phía Bắc, điều tra tình hình vệ sinh, phòng bệnh của đồng bào H'Mông, Nhắng, Dao, Hà Nhì, Xạ Phang, v.v. Lẽ nào đó chính là bé gái tóc cắt ngắn trong bức ảnh kia, bé gái tí xíu đã được Bác Hồ cho kẹo?

Từ  "Con đường đau khổ"  đến với cách mạng

  Tôi thầm nhớ đến bộ tiểu thuyết ba tập Con đường đau khổ của nhà văn Xô-viết Aleksey Nikolayevich Tolstoy (1883-1945) mà tôi được đọc qua bản dịch tiếng Pháp Le Chemin des tourments. Đúng, con đường của một nhà trí thức được đào luyện bằng "văn hoá quý tộc" đi đến với cuộc cách mạng của nhân dân lao động, lắm khi không tránh khỏi những bước quanh co đau khổ, những dằn vặt, đắn đo. Nhưng, một khi đã vượt qua được ghềnh thác ở chặng đầu, thì đường sẽ dễ đi hơn và, cuối cùng, chính "con đường đau khổ" ấy dẫn bao trí thức nhiệt thành tới hạnh phúc. Đó không phải là thứ hạnh phúc vật chất đủ đầy, mà là sự thanh thản, yên vui trong tâm hồn, vì được sống giữa lòng dân tộc, gắn bó với bao thân phận đói nghèo của người dân bình dị...

  ... Sau lần đến thăm GS Chung vào mùa thu năm 1978 ấy, tôi không còn dịp nào được chuyện trò cùng ông. Những năm cuối đời, ông chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh, nơi trời đỡ rét hơn, và cũng là để được gần quê hương Sa Đéc.

  Ông đã ra đi thanh thản. Sự nghiệp của ông vẫn được tiếp tục. Theo nghề cha, người con trai Đặng Vạn Phước đã trở thành một thầy thuốc nội khoa có tiếng, giáo sư, tiến sĩ y học, hiện làm Hiệu trưởng Đại học Y - Dược TPHCM. 

                                                                                                        Hàm Châu 
 

Viết thêm:

  Cho đến nay chỉ có 15 người được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về các công trình khoa học Y - Dược, trong đó có đến 3 người con ưu tú Đặng tộc.

    1. GS. Đặng Vǎn Ngữ

    2. GS. Đặng Văn Chung

    3. GS. Đặng Vũ Hỷ

    4. GS. Tôn Thất Tùng

    5. BS. Phạm Ngọc Thạch

    6. BS. Nguyễn Văn Hưởng

    7. GS. Hồ Đắc Di

    8. GS. Đỗ Xuân Hợp

    9. GS. Trần Hữu Tước

    10. GS.Nguyễn Xuân Nguyên

    11. GS.TSKH Trương Công Quyền

    12. GS. Đỗ Tất Lợi

    13. GS. Hoàng Tích Mịch

    14. GS. TSKH Hoàng Thuỷ Nguyên

    15. GS. Vũ Công Hoè

 


Tin khác:
. Giáo sư Đặng Thai Mai (12.14.2009)
. Hoàng giáp ĐẶNG VĂN THỤY (1858-1936) (11.13.2009)
. ĐÔ ĐỐC ĐẶNG TIẾN ĐÔNG (11.13.2009)
. Giáo sư - tiến sĩ Đặng Đình Áng: Trong ngần bóng gương (11.09.2009)
. Ông Đặng Kim Giang (11.07.2009)
. Văn Minh Đại học sỹ Đại thần ĐẶNG VĂN HÒA (1791 - 1856) (11.05.2009)
. Thị độc nội các ĐẶNG HỮU PHỔ (1854 - 1885) (11.05.2009)
. Viên ngoại lang ĐẶNG HUY TÁ (1817 - 1872) (11.05.2009)
. Võ tướng Tây Sơn Đặng Xuân Phong (10.31.2009)
. Đặng Thúc Hứa (1870-1931) (10.29.2009)



 
Sự kiện
CN Hai Ba Năm Sáu Bảy
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
August 2017

Quảng cáo

Tin nóng
ĐẶNG DUNG (鄧容),
Giáo sư Đặng Thị Hồng Vân
GIỚI THIỆU NHÂN VẬT LỊCH SỬ
Vĩnh An - Nhạc sĩ của những miền quê
Liệt sĩ Đặng Văn Cân - Người anh hùng dân tộc
Đặng Thị Kim: Nữ anh hùng tuổi 19
Bừng sáng giấc mơ của “chàng hiệp sĩ”
Gửi bà con họ Đặng có gốc ở làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
GS ĐẶNG VĂN CHUNG: NGƯỜI THẦY CỦA NHIỀU THẾ HỆ BÁC SĨ NỘI KHOA
Hoàng giáp ĐẶNG VĂN THỤY (1858-1936)

|| Trang chủ || Diễn đàn || Tông đồ || Lời hoài niệm tâm linh ||
 

Bản quyền thuộc BLL toàn quốc họ Đặng Việt Nam.
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Đặng Văn Thảo
Địa chỉ: 60/41 phố Thái Hà - Q.Đống Đa -Hà Nội
Điện thoại: 0913.281.821 - 043.9903379 -Fax: 043.572.090
Email: dangvanthaohn@gmail.com
® Ghi rõ nguồn "dangtocvietnam.com" khi bạn phát hành lại thông tin website này.

 

Lượt truy cập

BLLTQ họ Đặng Việt Nam